Sinav Sorularim

Enerji Türleri nelerdir - Enerjinin özellikleri

19/1/2009 ·

ENERJİ TÜRLERİ:
Pratik açıdan enerjinin işletilmesini mümkün kılan enerji biçimlerinin kaynaklarının ve bir enerji biçiminden diğerine geçiş imkanlarının çeşitliliğidir. Enerji yaygın olarak mekanik enerji, ışık enerjisi veya ısı enerjisi biçiminde kullanılır; yanma tepkimelerinden, Güneş ışınlarından, yüksekten düşen su külelerinden, rüzgardan, gelgitlerden, radyoaktif maddelerden elde edilir. Bitkiler klorofil sayesinde güneşin ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür. Hayvanlarda bunu vücutlarının oluşturduğu çok karmaşık kimya fabrikası sayesinde ısı ve harekete dönüştürür;patlamalı bir motor yanma yoluyla benzinin kimyasal enerjisini ısıyla, sonra bu ısıyı harekete dönüştürür. Olayların bu çeşitliliği karşısında bir birlik aramak ilginç bir çalışmadır.
Çekimsel ve elektromanyetik kuvvetler son çözümlemede göz önüne alınması gereken tek kuvvet türleridir; aynı şekilde gelgit enerjisi, volkanlar (daha genel olarak jeotermik enerji ) ve nükleer enerji dışında diğer tüm enerji biçimleri güneş ışımasından kaynaklanır. Gerçekte besinlerden aldığımız enerji bitkilerin büyümesinden , yani gene Güneşten kaynaklanmaktadır; rüzgar, güneş'in yol açtığı sıcaklık farkları nedeniyle atmosferde ortaya çıkan basınç farklılıklarından doğar; hidroelektirik enerjisinsn kaynağı su düşüşleridir ve su da okyanuslarla çeşitli yeryüzü sularının buharlaşması ve rüzgarla taşınması sonucu oluşan bulutlardan kaynaklanır. Petrolün içerdiği kimyasal enerji, milyonlarca yıl önce yaşamış olan mikroorganizmaların , güneş sayesinde ayrışmasından ve fosilleşmesinden meydana gelir. Bütün bunlar hiç kuşkusuz , her gün Güneşten aldığımız olağanüstü miktardaki enerjiyle mümkün olabilmektedir. (bu enerjinin gücü yaklaşık 4.10 kw'tır) Böylece, ilke olarak bir kaynak, yani Güneş ve iki olarak, bir kaynak yani Güneş ve iki kuvvet, yani çekimsel ve elektromanyetik kuvvetler sayesinde, yeryüzündeki enerji dönüşümüne ve dolaşımına ilişkin hemen hemen bütün temel süreçler incelenebilecektir. Günümüzde, nükleer enerji dışındaki diğer enerji kaynaklarının kullanım alanları pek azdır. Bu güne kadar ancak parçalanma (füzyon) enerjisine egemen olunmuştur. Ama bu enerji de çevreyi kirletmek riski ve maliyeti yüksek ve verimi düşük bir enerji türüdür. Oysa Güneş'in kendi iç enerjisinin bile kaynağı olan ve kaynaşma (füzyon) enerjisi denen, çok üstün bir başka nükleer enerji türü daha vardır; ama bunun denetimli bir şekilde işletilmesi henüz mümkün değildir

Enerji(erke) bir cisimde bulunan, ortaya bir iş çıkarmaya yarayan güçtür. En doğrusu iş yapabilme yeteneğidir. Bir insanda, çalışan bir makinede, dökülen bir suda her an bir iş yapabilme yeteneği vardır. Bir cisimdeki enerji onun yapabileceği iş kadardır.
Şimdi bir miktar benzinde depo edilen enerji ile neler yapılabileceğini bir görelim. Benzini bir otomobilin motorunda yakarak otomobili eğik bir düzlemin tepesine çıkarabiliriz. Aynı zamanda benzini bir buhar kazanında yakabiliriz. Buhar genişleyerek bir pistonu harekete geçirebilir. Piston da bir yükü kaldırabilir. Bu yük bir makaradan geçen bir ip ile arabanın dingiline bağlanır ve yük aşağı bırakılırsa yük eğik düzlemin üzerinde yukarı çıkabilir. Öncekine göre daha dolambaçlı bir yolda olsa enerji her iki yolda da arabayı yukarı çıkarmak için kullanılmıştır. Yapılan iş değişmemiştir.
Enerjinin dönüşümü ile ilgili örneklerden anlaşıldığına göre enerji hiçbir zaman kaybolmaz. Evrendeki enerji miktarı hiçbir zaman değişmez. Başka şekillere dönüşür. Bu dönüşümlerin incelenmesi, bilginleri, tabiat bilimlerinin temel ilkelerinden bir olan “Enerjinin Korunumu Yasası” na ulaştırmıştır. Bu ilkeye göre enerji hiçbir zaman yaratılamaz veya yok edilemez. Yani evrendeki toplam enerji miktarı değişmez. Ancak enerji bir şekilden başka bir şekle dönüşebilir. Buna enerjinin dönüşümü diyoruz. Bu özellikler ile kütle ve enerji fiziğin vazgeçilmez iki unsurudur.
Doğada enerji çeşitli şekillerde bulunur. Hareket eden bir cisimde hareket enerjisi, kaynar suda ısı enerjisi vb gibi. Enerji türlerine daha birçok örnek verilebilir. Işık enerjisi, atom enerjisi, elektrik enerjisi... Isı enerjisini ele alalım. Isı maddenin yapısındaki taneciklerin hareketinden meydana gelir. Işığın ise belli bir hızı vardır yani hareket eder. Yakıtlar, güneşten aldıkları enerjiyi depo ederler.